San'at voqelikni obraslar vositasida aks ettiradi. Obraz esa borliqdagi narsalarni oddiy aks ettirishdan iborat emas, balki badiiy aks ettirishdan iboratdir. Ijodkorning fikr, tuygu, sezgi va kechishmalari singdirilgan hayot manzarasi tasviri badiiy obraz deyiladi.

San'atning turlari ko'p. Ulardan eng muximlari tasviriy san'at (musavvirlnk), musiqa, kino, me'morchilik, raQs, haykaltaroshlik va badiiy adabiyotdir. Obrazlilik hamma san'at turlari uchun xos. BiroQ ularning har birining o'ziga xos obraz yaratish vositalari mavjud. Badiiy adabiyotda obraz yaratuvchi yagona vosita so'z xisoblanadi. ByaroQ adabiyotdagi bu so'z oddiy so'z emas, balki muayyan his - tuyruni, holat va harakatni, manzarani o'Quvchilar Qalbiga ta'sir etadigan darajada ifodalovchi badiiy so'zdan iborat bo'ladi. Badiiy so'z adabiyotning asosiy kuroli hisoblanadi. Obrazli so'zga asoslanuvchi, hayotni muayyan obrazlar vositasida aks ettiruvchi adabiyot esa badiiy adabiyot deb yuritiladi.

  "Adabiyot" arabcha so'z bo'lib, "odoblar yig'indisi", boshQacha aytganda "odoblar xazinasi" degan ma'noni bidsiradi. Odob esa ma'naviy atalmish tushunchaning asosi hisoblanadi. SHuning uchun badiiy adabiyotni ma'naviyat xazinasi deyish ham mumkin. Adabiyotning bosh vazifasi tsrn Qalbida ezgulikka muhabbat, yovuzlikka nafratni uyg'atishga qaratilgan. YOzuvchining Quroli so'z bo'lib, u so'zlardan mohirlik bilan foydalangan holda shunday hayotiy manzaralar chizadiki, asarlarni o'Qiyotgan o'kuvchi xuddi o'sha voQealarda ishtirok etayotgandeQ, ularni o'z ko'zi bilan kurib turgandek bo'ladi, Qahramonlar bilan birga shodlanib, birga ma'yuslanadi. San'at asarlari ta'sirvda o'Quvchilarda tugilgan bunday tuyg'ular estetik tuygu deyiladi.

  Badiiy asarlarda tasvirlangan tarixiy shaxslar, ularning hayoti va faoliyati bilan borliQ voQea-hodisalar tarixiy Qak^Qat deb ataladi. Hayot fanda ipmiy abstraksiyalar, axborotlar tarzida aks etsa, adabiyotda u badiiy obraz QiyofasQsa gavdalayaadi. V.G.Belinskiy ta'biri bilan aytgavda , fan "nima bo'lganini" tushuntirsa, adabiyot "Qanday bo'lganini" tasvirlaydi. Adabiyot hayotning ik'ikosi bo'lgani bilan uning suratga tushirilgan aynan nusxasi emas. Hayotdagi hodisa va shaxslar faoliyati aslida Qanday kuzatilgan bo'lsa, shu holatda ko'chirib olinma41di. yezuvchi tarixiy shaxs hayotti aks ettirganda ham, umumlashtirish yo'li bshan Qahramonni tasvirlaganda ham ularning hayotpdagi fe'l-atvorlari, boshidan kechirganlarshsh sanday bo'lsa, shunday tasvirlamay, balki ularni muayyan nuQtai nazardan bir oz o'zgartirsa, bazi voQealarni o'zidan so'shsa, ba'zilarini tushirib krldirsa, bu badiiy to'Qima deyshadi.

  Badiiy adabiyot ilmiy adabiyotdan hayot haQiQatini jonli va jozibali tasvirlashi bilan keskiya farQpanadi. Badiiy asarlar 3 xil bo'ladi:

1. Lirik asarlar (she'rlar: gazal, ruboiy, tuyuQ, Qo'shiQ, muxammas, fard, Qit'a, Qasida, musamman va boshQalar). Lirik asarlarda voQelik ayrim shaxsning kechinmalari, o'i-fikrlari asosida ko'rsatiladi. Lirika mazmun va mohshtiga ko'ra ikkn xil bo'ladi: A) intim lirika - shoirning ruhiy kechinmalari va hissiy olami aks etgiriladi. B) ijtimoiy lirika - real hayotda ro'y bergan voQea va hodisalar tasvirlanadi.
2. Epik asarlar (ocherk, hikoya, sissa(povest), roman, ertak va boshk,alar). Epik asarlarda tasvirlanayotgan voQelik, asarda ishtirok etuvchi turli personajlarning xatti-harakati va kechinmalari ko'proQ muallif hikoyasi orQali ko'rsatiladi.
3. Dramatik asarlar (drama, komediya, tragediya (fojia)). Bunday asarlarda voQelik asarda bevosita ishtarok etuvchi shaxslarning xatti-harakatlari, nutQlari orQali ochiladi.

  Badiiy asarlarning yana shunday bir turi borki, ularda voQeani hikoya Qilib berish hissiy munosabat biddirish bilan uyg'unlashib ketadi. Bunday asarlar liro-epik asarlar deb yuritiladi. Bu turga doston, ballada, poema va masal kiradi.

    Badiiy adabiyot asarlarining goya va mazmuni, undagi badiiy tasvir, asar syujeti, obrazlarning ma'nolarini adabiyotshunoslik fani o'rgatadi Bu fan 3 asosiy tarkibiy Qismdan iborat:

1. Adabiyot nazariyasi. U adabiyotning ijtimoiy ong shakllaridan biri ekanligi, badiiy ijodning tabnati va taraQQiyotiga xos umumiy Qonuniyatlari, metodaar, janrlar, badiiy asarning tuzilishi va xususiyatlari asarning badiiy gili, uslub, turli badiiy-tasviriy va ifodaviy vositalar' she'r tuzilishi masalalarini urganadigan sohadir
2. Adabiyot tarixi. Jahon va biror milliy adabiyotning taraQQiyot jaraeni, har bir davr adabietining uziga xos xususkyatlari ijodkoolas gng ijodiy faoliyati kabi masalalarni o'rganish va o'rgatish adabiyot tashii tg vazifasidir.
3. Adabiy tanQid. TanQidchyushk zamonaviy adabiy jarayonning u yoki bu hodisasini baholaydi, adabiyotning zamona bilan aloQasi, xar bir ijodkor asarining tutgan o'rni, ijgimoiy kurashdagi roli va funksiyalarini aniQchab beradi.

  Adabiyot dastlab og'zaki shaklda yuzaga kelgan. Ogaaki yaratilgan va ogzaki , tarQalgan badiiy adabiyot hozirda xalQ og'zaki ijodi ("folklor", (inglizcha "Go1'"(xalQ), "1oge"(donolik) - "xalQ donoligi" )) deb yuritiladi! Og'zaki adabiyot yozma adabiyotning yuzaga kelishida asosiy vazifasini o'tagan. YOzma adabiyotning eng muhim yutut shundaki, u unutshmaydi va keyingi avlodlarga o'zgarmay, ya'ni ijodkor salamidan sanday chiQQan bo'lsa, shundaylticha yetib boradi. Bu ikkala adabiyot turi doimo yonma-yon yashaydilar va bir-birining rivojiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi.

  Adabiyot tarix fani bilan, jamiyat tarixi bilan uzviy bog'liQ. Eng Qadimgi davrlardan boshlab X1-XP asrlargacha bo'lgan davr oralig'ida yaratilgan adabiyot fanda Qadimgi turkmy adabiyot nomi bilan yuritiladi. Uzbek adabiyotida XIV asrdan XVII asrgacha bo'lgan davr uyg'onish (renessans) davri hisoblanadi.

  Adabiet tarixini Quyidagacha davrlashtirish mumkin:

1. Eng Qadimgi adabiy yodgorliklar.
2. X-XN asrlar adabiyoti.
3. XIII - XIV asrlar adabiyoti
4. XIV -XVII asrlar adabiyoti
5. XUI-X1X asr adabiyoti
6. XX asr adabiyoti

  Xullas, badiiy adabiyot inson va tabiat munosabati, mana shu munosabatda insonning tutgan o'rni va roli, insoya ruhiy olamni butun murakkabligi bilan ko'rsatish orQali ma'naviy yuksaklikni targab etuvchi, razillik va tubanlikni inkor etuvchi, insonning dunyoQarashiga, hissiyotiga va axloQiga ijobiy ta'sir ko'rsatuvchi so'z san'atidir.